Seguida a la sortida d’aqueste pegasolet qui tòrna préner ua afica plan coneishuda de 68 (Òme d’òc as lo dret a la paraula), que’ns estò arreprochat d’aver hèït quauquarren de sexiste pr’amor deus vestits portats per la gojata dessenhada.
Tot lo dequerò cap a la feminitat, lo biais de’s vestir, qu’es enqüèra quauquarren de problematica en çò de numerosas hemnas. Qu’es sustot un punt mauaisit de devisar, de soscar e mei que mei de teorisar, pr’amor qu’es quauquarren de drin viradissa, qui pòt lèu desrapar. Totun prenem lo resegue de respondre aquí, ne balhar un pichonet istoric de la jupa, e ne balhar lo noste vejaire sus la question !
La mini-jupa qu’estó sonque inventada dens las annadas 60 per la Mary Quant. Abans d’era, la jogadora de tennis Suzanne Lenglen portava jà ua rauba au dessús deus genolhs dens las annadas 20, mes la famosa rèula deus 10 cm jos lo cuu qu’arriba dab Mary Quant.
Aqueste vestit escandalos n’apareish pas dens l’estat francès qu’en 1964 dens ua coleccion d’André Courrèges. Léu, las celebritats de l’espòca segeishen la mòda, lèu seguida per numerosas hemnas qu’an hami de deslibrar lo lor còs. Mes aquesta navèra mòda ne platz pas a tot lo monde, e daubuas hemnas n’en pateishen las consequancias. Atau, la presentatriça de television Noëlle Noblecourt qu’es virada pr’amor d’aver muishat los sons genolhs a la television. Alavetz, la mini-jupa que vad un simbèu hòrt deu feminsme qui nasca sonque dens l’estat francès. Qu’es portada per numerosas hemnas qui lutan contra lo sistèm estableishit dens loquau qu’an mensh de drets que los òmis.
Totun, que sia en çò de daubuas hemnas coma dens un reflèx feministe, ont en çò deus òmis, la jupa que chepica, que truca enqüèra tròp sovent
Mes, es que, uei lo dia, la plaça de las hemnas e las soas libertats que son enqüèra questions de las problematicas. Mentre que las feministas qu’an tribalhat e tribalhan enqüèra entà que las hemnas progressen e caminen dens lo contèxt sociau, politica, economica autant coma suu vejaire qu’an d’eras-medishas, víver la soa feminitat demòra enqüèra tròp sovent quauquarren de contreversat, e quitament viradissa. Atau, tròp de hemnas que son obligadas de víver maishament e mauaisitament la loa feminitat, assimilada a ua condicion vergonhosa e clandestina. Atau dens numerós barris lo jogging qu’es lo solet vestits permès a las gojatas, sinon que son enfrentadas aus escarnis o quitament a la violéncia masculina. Aqueste exemple, benlèu estrème, que’ns muisha plan la presencia deu machisme. Que s’ageish quitament d’un tornar a un sexisme primàri, d’ua recenada de las grèus. Aquesta recenada n’es pas visibla que dens daubuns barris, mes qu’es plan presenta per tota la societat nosta. Autanlèu dens las carrièiras, las hemnas que pateishen enqüèra e totjorn las atacas sexistas, e los escarnis : shiulets, interpelacions…, qui s’an lo malastre de responér se viran en escarnis, o sordeih… Sovent, lo biais de vestí’s que botat sus l’empont peus agarridors, e totun, aquestas situacions qu’arriban tanben quan son vestidas d’un jogging… Autant coma dens la reaccion de la societat cap a las agressions sexuaus, ont tròp sovent enqüèra los vestits feminins que son sorga d’atenuacion deu crimi qu’an pateishut : s’aveva botat quauquarren de mensh provocant, segurament ne seré pas jamei estada violada…
Dens la lor combat entaus drets de las hemnas, las feministas qu’an segur ganhat lo dret que poscan portar eras-tanben lo pantalon, mes pas jamei n’an hèit que que sia entà que non porten pas mei de jupas ! Pas jamei las feministas n’an demanat a las hemnas de negar la loa feminitat, de sacrificar la loa identitat sexuau, de deishar cader ua part importánta de lor estre. Simone de Beauvoir per exemple, que disèva jà que la hemna non dèu pas s’amputar de la soa feminitat entà vader l’egau de l’òmi : « ce serait une mutilation de répudier son sexe. L’homme est un être humain sexué. La femme n’est un individu complet, et l’égale du mâle, que si elle est aussi un être humain sexué ». Que’ns cau víver coma hemnas la nosta condicion de hemna ! Autant coma estar feministas ne vòu pas díser negar la soa feminitat ! Estar ua hemna, l’assumar, tot ne deféner ideas progressistas, antisexistas qu’es tanben ua sorga de questionament, de conficte interior. Los vestis que prenen dens aqueste soscament ua importancia de las granas : ne volem pas estar redusisas sonqu’au noste vagin, ni a las quitas popas, volem decidir deu noste anar, ne volem pas estar chepicadas, trucadas, ni importunadas… Mes ne volem pas tanpauc negar la nosta feminitat, volem l’exprimir cadua deu noste biais (pr’amor la feminitat n’es pas un termi immudable coma nos lo vòu har créder la societat de consomacion actuau), autant coma volem tot aisitament estar de las hemnas liberadas, qui n’an pas nat compte de rendre a degun ! E las hemnas ne seron pas reaument libras tant que n’auran pas caminat dinc ad aquesta estat de naturau e d’evidencia dont saunejava ja Simone de Beauvoir : « elles se retrouveront femmes sans peine puisu’après tout, elles le sont ». Mes a maugrat d’escader ad estar era-medisha shens nada paur ni chepic, las hemnas qu’es enqüèra e totjorn enfrentada au conservatisme, a ua imatge aramida de la feminitat, o enqüèra au canon de beutat que’ns impausa la societat, e qui son acceptats per quasi tot lo monde… Alavetz, la hemna, que sia feminista o non, qu’es enqüèra tròp aharada a cercà’s, justificar las soas causidas, sons actes o lo son comportament… A manca d’estar aisidament sia, shens i soscar ni se pausar nadas questions… Benlèu seré temps qu’aquesta hemna posca s’impausar e s’exprimir o meilèu, que la societat vòu plan li balhar la soa plaça !
Tanben, abans d’arreprochar a daubuas hemnas lo lor sexisme pr’amor d’un pegasolet ont ua hemna qu’es vestida d’ua mini-jupa, pr’amor que’s vesteish era-medisha de mini-jupa, o que que sia cap aus vestits de las hemnas que caleré meilèu pausar las bonas questions, e botar sus l’empont problematicas reaus e vitècas. Atau, de vertat qu’es que la feminitat ? La quau que’ns caleré assumar ? La feminitat n’es pas donc qu’un termi fic ? N’i a pas numeros biais d’exprimir la soa feminitat ? E cau seguir lo modèu de la premsa feminina e deus medias en generau ? Quau es aqueste còs que’ns cau muishar ? Lo estereotipat qu’arretrobam pertot ? Ne cau pas har la guerra au canons de beutat ?
Nosautes qu’avem segur quauquas ideas sus la question. E pensam que vertaderament las dificultats cap a la feminitat, las consequencias e los cogiments, qu’an pro pesat sus l’esquina de las hemnas entà que uei lo dia que deishem las hemnas trobar la loa pròpia inspiracion, en s’assumar com lo volen, qui e com que sian !
